เกษตรอินทรีย์สุรินทร์
จังหวัดสุรินทร์

เครื่องมือภัยพิบัติชุมชน


1. ผังประวัติศาสตร์ภัยพิบัติชุมชน

ชุมชนบ้านโนนงิ้วเป็นการทำการเกษตรนาข้าวปีละครั้งระยะ เดือนพฤษภาคม – พฤศจิกายน ของทุกปีในช่วงเดือนธันวาคม – เมษายน ก็ไม่มีงานทำ ผู้ที่ทำงานได้ต้องไปใช้แรงงานที่อื่นช่วงระยะ 5 เดือนที่ว่างงานแต่หลังจากปรับเปลี่ยนระบบการทำนาที่ใช้สารเคมี มาทำเกษตรอินทรีย์ ซึ่งหลักการสำคัญของการทำเกษตรอินทรีย์ คือ การฟื้นฟูดิน  เกษตรกรจึงมีการฟื้นฟูดินด้วยการปลูกพืชบำรุงดินด้วยพืชตระกูลถั่ว เช่น ถั่วเขียว ถั่วพร้า ปอเทือง  เกษตรกรเริ่มหันมาปลูกพืชหลังนาที่เป็นนอกจากเป็นการสร้างอาหารให้กับครอบครัวในช่วงแรก ๆ แต่พอมีปริมาณเหลือจากการบริโภค ก็เริ่มมีการจำหน่ายให้กับคนในชุมชน และกลายเป็นอาชีพเสริมให้กับคนในชุมชน แต่การปลูกพืชหลังนายังมีการทำน้อยอยู่ เพียงไม่กี่ราย พืชหลังนาที่เกษตรกรนิยมปลูกกัน เช่น  พืชตระกูลถั่ว มันเทศ  ข้าวโพด ฯลฯ  ซึ่งนอกจากสามารถผลิตอาหารที่ปลอดภัยไว้ทานเองและแจกจ่ายให้กับเพื่อนบ้าน บางส่วนสามารถจำหน่ายในชุมชน  ช่วยสร้างรายได้ และช่วยสร้างความเป็นอยู่ของเกษตรกรดีขึ้นอีกด้วย

2. แผนที่ชุมชนรับมือภัยพิบัติ

โดยรอบหมู่บ้านเป็นที่นาดอน สลับกับนาลุ่ม ในช่วงที่เก็บผลผลิต (ข้าว)  เสร็จก็ปล่อยให้พื้นที่ว่างไม่เกิดประโยชน์ และอีกอย่างน้ำในการผลิตพืชก็ไม่พอ เนื่องจากการเก็บกักน้ำของบ่อแต่ละบ่อก็แห้งไปตามฤดูกาล การปลูกพืชหลังนาต้องพิจารณาปลูกพืชที่ใช้น้ำน้อย  ซึ่งเป็นสิ่งที่เกษตรกรต้องเรียนรู้ และปรับตัวให้เข้ากับธรรมชาติในท้องถิ่นของตนเอง

3. ผังเครือญาติ

เครือญาติโดยรวมแล้วมีตระกูลอินทร์งาม เนื่องจาก นามสกุล มีการเปลี่ยนแปลง ทั้งสุวงค์และอินทร์งาม ทั้งๆที่พี่น้องกันเองก็คนละนามสกุลเพราะขึ้นอยู่กับใครอยากใช้นามสกุลอะไรเลยเป็นที่ไปที่มาของตระกูลอินทร์งาม – สุวงค์ ของบ้านโนนงิ้ว

4. ผังเครือข่ายและองค์กรชุมชน

มีการกระจายอำนาจหน้าที่ให้กับประชาชนในหมู่บ้านได้ช่วยกัน ทำหน้าที่ของตนเองไป และมีกองทุนต่าง ๆ ไว้เป็นที่พึ่งของชุมชนยามเดือนร้อนหรือจำเป็นต้องใช้เงินทุนในการประกอบอาชีพ  ซึ่งสามารถนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ได้

5. ระบบสื่อสารชุมชน

การสื่อสารในระบบต่างมีผู้รับผิดชอบอย่างชัดเจน

6. ตารางทุนชุมชน

ประชาชนในชุมชนมีงานทำ  ได้ผลิตอาหารที่ปลอดภัย ได้มีรายได้ไว้ใช้จ่ายในครัวเรือน ไม่ต้องอพยพไปทำงานต่างถิ่น 

7. ปฏิทินชุมชน ปฏิทินภัยพิบัติ

กิจกรรมของชุมชนเป็นการทำการเกษตร (ทำนาข้าวปีละครั้ง) ระหว่างเดือนพฤษภาคม – พฤศจิกายน ของทุกปีทำนา  ส่วนช่วงเดือนธันวาคม – เมษายน ของทุกปี  มีการปลูกพืชหลังนา ตามพื้นที่เหมาะสม

ปฏิทินภัยธรรมชาติ

           พ.ศ. 2515  เดือนมกราคม – ธันวาคม  แล้ง

           พ.ศ. 2516  เดือนมกราคม – สิงหาคม และเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม  แล้ง

           พ.ศ. 2517  เดือนมกราคม – สิงหาคม และเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม  แล้ง

           พ.ศ. 2525  เดือนสิงหาคม – กันยายน น้ำท่วม

           พ.ศ. 2526 – ปัจจุบัน  เหตุการณ์ ฝนทิ้งช่วงบางปีแต่ไม่ถึงขั้นเสียหาย

8. ระบบสุขภาพและการแพทย์ฉุกเฉิน

มีการตรวจสุขภาพประจำปี ให้กับประชาชนในชุมชนพบกลุ่มเสี่ยงให้คำแนะนำ / ส่งต่อ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบลหนองสนิท/ โรงพยาบาลอำเภอจอมพระ อาหารที่ผลิตปลอดสาร กินทุกอย่างที่ปลูก ปลูกทุกอย่างที่กิน

9. เรื่องเล่าภัยพิบัติ

ภัยพิบัติที่เกิดขึ้นในช่วง 2515 – 2517 ทำให้พี่น้องบ้านโนนงิ้วรู้จักมีการแบ่งปันกันกินและประหยัด ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน